به گزارش قطب انرژی ،به نقل از روابط عمومی تدکو، نشست تخصصی اتاق فکر تدوین سند راهبردی انرژی شستا با هدف بهرهگیری از دیدگاههای کارشناسی و تکمیل فرآیند تدوین این سند راهبردی برگزار شد. در این نشست، صاحبنظران و متخصصان حوزه انرژی با بررسی ابعاد مختلف سند، راهکارهایی برای ارتقای حکمرانی انرژی، افزایش بهرهوری، توسعه سرمایهگذاری، بهینهسازی مصرف و استقرار سازوکارهای اجرایی و نظارتی ارائه کردند.
در این نشست، بهمن صالحی جاوید، مدیرعامل تدکو، با تشریح اهداف تدوین سند راهبردی انرژی، بر نقش آن در ترسیم مسیر توسعه حوزه انرژی شستا تأکید کرد. همچنین ناصر اسکندری، علی شمس اردکانی، محمد ساتکین، برات قبادیان، محمد نعیمیپور، وفا تابش، حمیده زرآبادی، ایمان براتیان و پرویز رمضانپور نیز با ارائه دیدگاههای تخصصی خود، موضوعاتی همچون اقتصاد انرژی، توسعه انرژیهای تجدیدپذیر، ساختار اجرایی سند، جذب سرمایه، تشکیل دبیرخانه دائمی، پایش مستمر و ممیزی مستقل را از مهمترین الزامات اجرای موفق این سند برشمردند.
تدوین اسناد حکمرانی، گامی برای ترسیم مسیر توسعه و ارتقای بهرهوری در حوزه انرژی
بهمن صالحی جاوید، مدیرعامل هلدینگ مدیریت توسعه انرژی تأمین (تدکو)، در ابتدای این نشست با تأکید بر نقش مؤثر همافزایی میان صاحبنظران و مدیران حوزه انرژی در تحقق منافع ملی، اظهار کرد: هدف از برگزاری این نشست بهرهگیری از ظرفیتهای علمی و تخصصی برای تکمیل و ارتقای اسناد راهبردی است تا بتوان با اتکا به دیدگاههای کارشناسی، مسیر توسعه و نقشآفرینی مؤثرتر در صنعت انرژی کشور را هموار کرد.
وی با اشاره به تدوین «سند حکمرانی انرژی» در هلدینگ تدکو گفت: این سند با الگوگیری از رویکردهای راهبردی شستا و با هدف ریلگذاری و ترسیم مسیر توسعه در حوزه برق تهیه شده است. البته این رویکرد صرفاً به صنعت برق محدود نخواهد بود و در ادامه، تدوین اسناد مشابه برای سایر حوزههای انرژی نیز در دستور کار قرار دارد.
مدیرعامل تدکو با بیان اینکه تدوین این سند حاصل چند ماه فعالیت کارشناسی و همکاری جمعی از متخصصان و پژوهشگران است، افزود: تلاش شده این سند از استحکام علمی و کاربردی لازم برخوردار باشد تا علاوه بر استفاده در مجموعه شستا، قابلیت بهرهبرداری در سایر نهادهای اقتصادی و سیاستگذار را نیز داشته باشد. البته این سند نخستین گام در این مسیر است و با دریافت دیدگاههای صاحبنظران، در نسخههای بعدی تکمیل و بهروزرسانی خواهد شد.
صالحی جاوید با اشاره به ضرورت حرکت از سطح سیاستگذاری به سمت اجرا تصریح کرد: سند حکمرانی باید علاوه بر تعیین چارچوبهای کلان، در لایههای عملیاتی شرکتها نیز ترجمه و اجرایی شود و در این مسیر، تقسیم وظایف و تعیین مسئولیت دستگاهها و بخشهای مختلف میتواند به اثربخشی بیشتر آن کمک کند.
وی همچنین از تدوین «سند حکمرانی آب» در هلدینگ تدکو خبر داد و گفت: این سند نیز با همکاری متخصصان و با استفاده از ظرفیتهای علمی از جمله فدراسیون آب اتاق بازرگانی ایران در حال تکمیل است و پس از نهایی شدن، در نشستهای تخصصی مشابه برای بررسی و بهرهگیری از نظرات کارشناسان ارائه خواهد شد.
مدیرعامل تدکو در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به چالشهای صنعت برق کشور اظهار داشت: یکی از مهمترین مشکلات این صنعت، نگاه صرفاً خدماتی به برق است؛ در حالی که برق یک کالای ارزشمند اقتصادی است که باید با رویکردی مبتنی بر اقتصاد انرژی مدیریت شود. تا زمانی که اقتصاد صنعت برق اصلاح نشود، بسیاری از فرصتهای توسعه، سرمایهگذاری و بهینهسازی در این حوزه از دست خواهد رفت و دستیابی به توسعه پایدار با چالش مواجه خواهد بود.
شستا میتواند الگویی برای مدیریت بهینه تولید و مصرف انرژی باشد
ناصر اسکندری، مشاور مدیرعامل هلدینگ مدیریت توسعه انرژی تأمین (تدکو)، با اشاره به ضرورت تغییر نگاه به صنعت برق، اظهار کرد: صنعت برق کشور از ظرفیت بسیار بالایی برای بهینهسازی برخوردار است، اما تاکنون به دلیل تمرکز بر تأمین مستمر نیازها و پاسخگویی به مسائل روزمره، فرصت کافی برای پرداختن به اقتصاد و بهرهوری این صنعت فراهم نشده است.
وی افزود: لازم است انرژی بهعنوان یک کالای ارزشمند اقتصادی مورد توجه قرار گیرد تا زمینه برای مدیریت صحیح، استفاده بهینه و افزایش بهرهوری آن فراهم شود. این تغییر نگاه میتواند مسیر توسعه پایدار و ارتقای کارایی در بخش انرژی را هموار کند.
مشاور مدیرعامل تدکو با اشاره به جایگاه شستا در زنجیره انرژی گفت: شستا همزمان در جایگاه تولیدکننده و مصرفکننده انرژی الکتریکی قرار دارد و همین موضوع فرصت مناسبی را برای مدیریت بهینه تولید، مصرف و مبادله انرژی فراهم میکند. اگر این ظرفیت بهدرستی مدیریت شود، شستا میتواند به الگویی موفق برای سایر بخشهای کشور در حوزه مدیریت انرژی تبدیل شود.
اقتصادی شدن قیمت برق، شرط جذب سرمایه و توسعه صنعت انرژی
علی شمس اردکانی، پیشکسوت حوزه انرژیهای تجدیدپذیر و مشاور عالی مدیرعامل هلدینگ مدیریت توسعه انرژی تأمین (تدکو)، با تأکید بر ضرورت تغییر نگاه به صنعت برق، اظهار کرد: برق باید بهعنوان یک کالای اقتصادی و ارزشآفرین شناخته شود، نه صرفاً یک خدمت عمومی. تا زمانی که این نگاه اصلاح نشود، امکان شکلگیری سرمایهگذاری پایدار و توسعه زیرساختهای صنعت برق فراهم نخواهد شد.
وی با اشاره به سرمایهبر بودن صنعت برق افزود: یکی از چالشهای اصلی این صنعت، ناتوانی در تأمین هزینه استهلاک و بازگشت سرمایه از محل درآمدهای حاصل از فروش برق است. در چنین شرایطی، توسعه ظرفیتهای جدید و نوسازی زیرساختها با دشواری روبهرو خواهد شد و صنعت برق همچنان با ناترازی مواجه میماند.
مشاور عالی مدیرعامل تدکو همچنین بر ضرورت هدایت سرمایهگذاریها به سمت پروژههای اقتصادی و دارای بازده مناسب تأکید کرد و افزود: سرمایهگذاری در حوزه انرژی باید بر مبنای توجیه اقتصادی و بازگشت سرمایه انجام شود تا بتواند سرمایهگذاران را برای حضور در این بخش ترغیب کند.
این پیشکسوت حوزه انرژی در پایان خاطرنشان کرد: در تدوین سند حکمرانی انرژی، یکی از مهمترین محورها باید ایجاد بسترهای لازم برای جذب سرمایه، اصلاح نظام اقتصادی برق و تقویت جایگاه این صنعت بهعنوان یکی از ارکان اصلی توسعه اقتصادی کشور باشد. چنین رویکردی میتواند زمینهساز پایداری صنعت برق و افزایش بهرهوری در کل زنجیره انرژی شود.
تدوین سند به پایان رسیده و اکنون زمان استقرار ساختار اجرایی و آغاز پیادهسازی است
محمد ساتکین، معاون سابق وزیر نیرو با اشاره به روند تدوین این سند اظهار کرد: این سند از یک متن اولیه حدود ۶۰ صفحهای آغاز شد و در ادامه، با مشارکت تیم کارشناسی و تکمیل محتوای تخصصی، به سندی جامع و کاربردی تبدیل شد. در عین حال، ساختار و مبانی اصلی آن، از جمله رویکرد اکوسیستم انرژی، تأمین مالی، تابآوری، اولویتبندی و نظام حکمرانی، در تمام مراحل تدوین حفظ شده است.
وی ضمن قدردانی از تیم تدوین سند افزود: اکنون زمان عبور از مرحله تدوین و ورود به مرحله اجراست. ارزش واقعی این سند زمانی مشخص میشود که بهصورت عملیاتی در مجموعه شستا و هلدینگهای تابعه اجرا شود.
ساتکین با تأکید بر ضرورت آغاز همزمان اقدامات اجرایی، پیشنهاد کرد کمیته عالی راهبری سند در شستا هرچه سریعتر تشکیل و احکام اعضای آن صادر شود. همچنین دبیرخانه دائمی سند در هلدینگ مدیریت توسعه انرژی تأمین (تدکو) مستقر شود تا مسئولیت راهبری، هماهنگی، پایش و پیگیری اجرای برنامهها را بر عهده بگیرد.
وی تشکیل کمیتههای انرژی در تمامی هلدینگهای تابعه شستا را از دیگر الزامات اجرای سند دانست و گفت: این کمیتهها باید با معرفی مدیران انرژی، انجام ممیزیهای انرژی، ایجاد بانک اطلاعاتی و استقرار نظام گزارشدهی، زمینه اجرای یکپارچه سیاستهای انرژی را در سطح مجموعه فراهم کنند.
از مؤلفان سند راهبردی انرژی شستا همچنین بر تدوین دستورالعملهای اجرایی، تصویب شاخصهای ارزیابی عملکرد (KPI)، زمانبندی اجرای برنامهها و طراحی نظام پایش مستمر تأکید کرد و افزود: اجرای موفق سند نیازمند برنامهای مرحلهبندیشده است تا مسئولیت هر بخش، زمانبندی اقدامات و سازوکار گزارشدهی بهصورت شفاف مشخص باشد.
وی در پایان پیشنهاد کرد «ماتریس مسئولیت اجرای سند» بهعنوان یکی از پیوستهای سند راهبردی انرژی اضافه شود تا وظایف دستگاهها و ارکان اجرایی، برنامه ۱۰۰ روزه، برنامه یکساله، تقویم جلسات و نظام گزارشدهی بهصورت دقیق و منسجم در اختیار مجریان قرار گیرد. این اقدام میتواند اجرای سند را هدفمندتر و اثربخشتر کند.
اجرای موفق سند نیازمند پایش مستقل، ممیزی مستمر و ارزیابی واقعی عملکرد است
برات قبادیان، رئیس هیئتمدیره شرکت بهینهسازی مصرف سوخت با تأکید بر اینکه مهمترین چالش اسناد راهبردی در کشور، مرحله اجراست، اظهار کرد: ایران از اسناد بالادستی و برنامههای توسعه متعددی برخوردار است، اما تجربه نشان داده بسیاری از این اسناد به دلیل ضعف در اجرا، به اهداف پیشبینیشده دست پیدا نکردهاند. از این رو، موفقیت سند راهبردی انرژی شستا نیز بیش از هر چیز به کیفیت اجرای آن وابسته خواهد بود.
وی پایش مستمر و انجام ممیزیهای دقیق را مهمترین پیشنیاز اجرای موفق سند دانست و افزود: برای حرکت از وضعیت موجود به وضعیت مطلوب، ابتدا باید تصویری دقیق از شرایط فعلی به دست آید و سپس بر مبنای آن، روند پیشرفت برنامهها بهصورت مستمر ارزیابی شود. در این مسیر، وجود شاخصهای مشخص و نظام ارزیابی دقیق، اهمیت ویژهای دارد.
معاون سابق وزیر صمت با تأکید بر استقلال فرآیند ممیزی تصریح کرد: کمیتههای مسئول پایش و ارزیابی باید کاملاً مستقل عمل کنند تا گزارشهای ارائهشده، منعکسکننده واقعیتهای اجرایی باشد. ارزیابیهای غیرواقعی میتواند به یکی از گلوگاههای اصلی اجرای سند تبدیل شود و مانع تحقق اهداف آن شود.
رئیس هیئتمدیره شرکت بهینهسازی مصرف سوخت همچنین یکی از نقاط قوت این سند را نگاه جامع آن به حوزه انرژی و ملاحظات محیطزیستی عنوان کرد و گفت: امروز روندهای جهانی نشان میدهد که توسعه بخش انرژی بدون توجه به الزامات زیستمحیطی امکانپذیر نیست و این رویکرد در تدوین سند بهدرستی مورد توجه قرار گرفته است.
وی در پایان با تأکید بر ضرورت آغاز هرچه سریعتر اجرای سند خاطرنشان کرد: ارزش این سند زمانی نمایان خواهد شد که از مرحله تدوین عبور کرده و با اجرای منظم، پایش مستمر و دریافت بازخوردهای کارشناسی، به نتایج عملی و قابل اندازهگیری در مجموعه شستا دست یابد.
اجرای سند راهبردی انرژی نیازمند اراده مدیریتی و تمرکز پروژههای انرژی در تدکو است
محمد نعیمیپور ار فعالان صنعت انرژی با قدردانی از تدوین سند راهبردی انرژی شستا، اظهار کرد: این سند نشان میدهد که برای توسعه بخش انرژی، برنامهای منسجم و کارشناسیشده وجود دارد و اکنون مهمترین موضوع، ایجاد اراده لازم برای اجرای آن است.
وی با اشاره به فراهم بودن بسترهای مناسب برای اجرای سیاستهای حوزه انرژی افزود: امروز نگاه حاکمیت و دولت به حل ناترازی انرژی و توسعه انرژیهای تجدیدپذیر، فرصت مناسبی را برای اجرای این سند فراهم کرده است و باید از این ظرفیت برای پیشبرد برنامههای راهبردی بهره گرفت.
وی همچنین با تأکید بر نقش مدیران در پیشبرد این سند، تصریح کرد: موفقیت برنامهها در گرو همراهسازی مدیران و تصمیمگیران است و لازم است با تبیین منافع اقتصادی و مدیریتی طرحها، زمینه اجرای عملی آنها در شرکتهای تابعه فراهم شود.
نعیمیپور یکی از چالشهای مهم حوزه انرژی را نگاه غیرواقعی به قیمت انرژی دانست و گفت: تا زمانی که انرژی بهعنوان یک کالای اقتصادی تلقی نشود و ارزش واقعی آن در تصمیمگیریها لحاظ نگردد، تحقق اهداف بهینهسازی مصرف و توسعه سرمایهگذاری با دشواری همراه خواهد بود.
وی همچنین با اشاره به برخی ریسکهای ساختاری در اجرای پروژههای انرژی، بر ضرورت تقویت نقش مالکیتی و راهبری مجموعههای اقتصادی تأکید کرد و افزود: در کنار ریسکهای اجرایی و بروکراتیک، باید به موضوع مالکیت و مسئولیتپذیری در مدیریت داراییها نیز توجه شود؛ چرا که این مسئله میتواند بر سرعت و کیفیت اجرای برنامهها تأثیرگذار باشد.
نعیمیپور در پایان پیشنهاد کرد شستا با رویکردی متمرکز، راهبری و هدایت تمامی پروژههای حوزه انرژی صندوقهای بازنشستگی را به هلدینگ مدیریت توسعه انرژی تأمین (تدکو) واگذار کند تا با تجمیع ظرفیتهای تخصصی، مدیریت این پروژهها بهصورت یکپارچه، هدفمند و کارآمد دنبال شود.
ضرورت تبیین دقیق حدود مسئولیتها برای جلوگیری از تداخل در اجرای سند
حمیده زرآبادی، مدیرعامل شرکت تولید نیروی برق منطقه شرق ضمن قدردانی از تدوین سند راهبردی انرژی شستا، با اشاره به ساختار سطحبندی پیشبینیشده در این سند، اظهار کرد: در مدل ارائهشده، مسئولیت سیاستگذاری و راهبری در سطح نخست بر عهده تدکو و دبیرخانه سند قرار گرفته و هلدینگها نیز در سطح دوم تعریف شدهاند.
وی افزود: با وجود این تفکیک، در مرحله اجرا ممکن است وظایف و مسئولیتهای این دو سطح با یکدیگر همپوشانی پیدا کند؛ از این رو، لازم است حدود اختیارات و مسئولیتهای هر بخش با دقت بیشتری تبیین شود تا از بروز تداخل در فرآیند اجرای سند جلوگیری شود.
زرآبادی در پایان تأکید کرد: توجه به این ظرافتهای اجرایی و پیشبینی سازوکارهای لازم برای هماهنگی میان سطوح مختلف، میتواند نقش مهمی در اجرای روان و اثربخش سند راهبردی انرژی شستا داشته باشد.
همراهی هلدینگهای تابعه، پیششرط موفقیت اجرای سند راهبردی انرژی
وفا تابش فعال حوزه انرژی با اشاره به الزامات اجرای سند راهبردی انرژی شستا، اظهار کرد: تدوین سند بهتنهایی برای تحقق اهداف پیشبینیشده کافی نیست و موفقیت آن در گرو ایجاد هماهنگی و تعامل مؤثر میان تدکو و سایر هلدینگهای تابعه شستا خواهد بود.
وی افزود: اجرای موفق سند مستلزم آن است که تمامی ذینفعان و هلدینگهای مرتبط از همان ابتدای مسیر در فرآیند اجرا مشارکت داشته باشند و نسبت به اهداف و مسئولیتهای خود در قبال این سند به درک و اجماع مشترک برسند.
وی تأکید کرد: همراهسازی مدیران و مجموعههای تابعه و ایجاد همافزایی میان آنها، یکی از مهمترین پیشنیازهای اجرای عملیاتی سند است و بدون شکلگیری این تعامل، تحقق اهداف پیشبینیشده با چالش مواجه خواهد شد
پایش مستمر و ممیزی مستقل، کلید اجرای موفق سند راهبردی انرژی
ایمان براتیان از فعالان صنعت انرژی با قدردانی از دستاندرکاران تدوین سند راهبردی انرژی شستا، این سند را اقدامی ارزشمند و مبتنی بر نگاه کارشناسی دانست و اظهار کرد: مهمترین چالش پیشروی این سند، نه تدوین آن، بلکه اجرای صحیح و اثربخش آن است؛ چرا که تجربه نشان داده بسیاری از اسناد بالادستی و برنامههای توسعه کشور به دلیل ضعف در اجرا، به اهداف پیشبینیشده دست نیافتهاند.
وی با تأکید بر اهمیت نظام پایش و ممیزی در فرآیند اجرا افزود: اجرای موفق سند مستلزم آن است که ابتدا وضعیت موجود بهطور دقیق ارزیابی و سپس میزان پیشرفت برنامهها بر اساس شاخصهای مشخص و قابل سنجش پایش شود تا امکان حرکت هدفمند به سمت اهداف تعیینشده فراهم شود.
براتیان تشکیل کمیتهای مستقل برای ممیزی و ارزیابی عملکرد را از الزامات اجرای سند برشمرد و تصریح کرد: این کمیته باید با استقلال کامل و به دور از هرگونه مداخله، عملکرد واحدها را بر مبنای واقعیتهای اجرایی ارزیابی کند؛ زیرا ارائه گزارشهای دقیق و واقعبینانه، نقش تعیینکنندهای در شناسایی نقاط ضعف و رفع موانع اجرای سند خواهد داشت.
وی در پایان با تأکید بر ضرورت آغاز هرچه سریعتر اجرای سند، خاطرنشان کرد: تدوین سند نقطه آغاز مسیر است و با اجرای منظم، دریافت بازخوردهای کارشناسی و اعمال اصلاحات لازم در طول مسیر، میتوان اهداف پیشبینیشده را به نتایج عملی و اثربخش تبدیل کرد.